Kresy -skąd się wzięli Sami Swoi

[Artek]

Schola

[Artek]

Dziadek Stanisław Suchocki i babcia Józefa Mickiewicz byli, jak to się wtedy mówiło szlachetnie urodzeni. Nie urodzili się na dworze ale w zaścianku a zaścianki szlacheckie zamieszkiwała szlachta średnio zamożna. Ziemię uprawiali sami albo z kilkoma tylko parobkami. Jak dobrze wiesz określenie szlachta zaściankowa nabrało w polskiej kulturze dwóch przeciwstawnych znaczeń ale z całą pewnością rodzina babci Walerii była utożsamieniem polskiej tradycji związanej z patriotyzmem, szacunkiem dla Boga i Ojczyzny, poświęceniem dla ojczyzny, szczególnym przywiązaniem do religii katolickiej oraz przywiązaniem do cnót rycerskich.

[ATomek]

Dzięki Artek za ciekawe fragmenty rodzinnej historii. Chętnie bym poczytał więcej...

Dzisiejsze święto skłoniło mnie do zebrania paru wcześniejszych myśli a te do obietnicy kontynuacji poszukiwań:



KOLUMNY 3 MAJA

Mimo utraty w 1772 wielu tysięcy km2 na rzecz Rosji, Prus i Austrii Polacy nadal byli niepodległym narodem. Choć wpływy współpracujących z Rosją magnatów skutecznie ograniczały niezbędne reformy chroniące przed rozkładem państwa, w 1791 w tajemnicy została przygotowana i podstępem uchwalona Konstytucja 3 Maja.
Nowoczesna, pierwsza w Europie, druga w świecie konstytucja precyzowała ustrój prawny Rzeczpospolitej ograniczając wolność szlachecką (głównie destrukcyjne liberum veto) na rzecz mieszczan i chłopów. Mimo, że była „ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny” dawała nadzieję i siłę na nadchodzące trudne lata.

Podobnie jak garbate były losy naszej Ojczyzny w powrocie na mapę, tak trudne były losy upamiętnienia Konstytucji 3 Maja jako podwaliny Rzeczpospolitej.
Lokalnie, światli narodowcy w obrębie swoich małych ojczyzn wybudowali około 300 kolumn sławy ku czci pierwszej w Europie konstytucji. Największą i najpiękniejszą była kolumna w Leonpolu nieopodal Witebska, w majątku Łopacińskich- posłów na Sejm IRP, mecenasów sztuki i kolekcjonerów polskości. 11 metrową kolumnę wieńczył orzeł patrzący za Dźwinę…

kolumna w Ososznikach.JPG

Kolumna w Ososznikach (dziś Białoruś) 2021r. 52.865222, 24.669972
Według tablicy informacyjnej upamiętnia kurhan Dregowiczów z XIw.

bezdzież kolumna2.JPG

Bezdzież (obecnie Białoruś) 2021r. 52.321444, 25.297917
Kolumna w miejscu starego cmentarza z grobami Konfederatów Barskich ozdobiona jest wizerunkami świętych prawosławnych wraz z tablicami wspominającą polską burżuazyjną przeszłość.

Kolejne lata to wojny w obronie osiągnięć ustaw konstytucyjnych z dnia 3 maja.
Wojny bezpośredniej z Rosją, jak i zdradziecką konfederacją targowicką.
Z tych lat warto przypomnieć „białoruskiego bohatera narodowego” Tadeusza Kościuszkę- organizatora insurekcji w obronie Konstytucji 3 maja, Naczelnika Sił Zbrojnych Narodowych. Za walki z Rosją i zwycięstwo pod Zieleńcami i Dubienką w1792, odznaczony, jako drugi Polak orderem Virtuti Militari i obok polskich królów pochowany na Wawelu.

Niestety rok 1793 przyniósł drugi, a 1795 trzeci rozbiór Polski, który na 123 lata przekreślił istnienie niepodległego państwa polskiego.


skoki2.png

Kolumna w Skokach (dziś Białoruś) 2023. 52.169389, 23.613667
Według tablic sławi dziś św Rafała, a stoi w środku pola kukurydzy w kołchozie, na miejscu dawnego majątku Juliana Ursyna Niemcewicza, którego wkład w tworzenie konstytucji obok Hugona Kołłątaja i Komisji Edukacji Narodowej był znaczący.

Z 300 kolumn sławy do dziś pozostało zaledwie kilkanaście, a tylko jedna z nich przetrwała w szerszej pamięci z prawdziwą dedykacją. Wiele z nich przetrwało tylko dlatego, że zafałszowano ich pochodzenie: niby to po klęsce Napoleona, niby to wspomnienie praprzodków Białorusinów- XI wiecznych Krywiczów, może wspomnienie Powstańców Styczniowych… Dla rozróżniających historię prawdziwą są do dziś żywym znakiem troski tamtego pokolenia o zachowanie i przyszłość Polski.


Kwestią ogólnonarodową pozostawała budowa Świątyni Opatrzność Bożej jako wotum za 3Maja.
Jej pierwszym projektantem był Jakub Kubicki.
Z racji wojen, szybkiej utraty niepodległości i w konsekwencji zaborów, centralna realizacja projektu wciąż odsuwała się w czasie.
Jan Onufry Ossoliński dla podkreślenia wagi projektu budowy świątyni jako wotum narodowe zrealizował go tam ,gdzie mógł, czyli w Mokobodach na Podlasiu. Projekt Kubickiego został stosownie do miejsca proporcjonalnie pomniejszony i w 1793 budowę rozpoczęto. Ukończono w 1818, ale dopiero po dwóch dekadach konsekrowano.

mokobody.png

Kościół we wsi Mokobody (zdj.2026) jest czterokrotnie pomniejszonym projektem Świątyni Opatrzności Bożej autorstwa Jakuba Kubickiego, wyróżnionego w konkursie architektonicznym na świątynię – votum za Konstytucję 3 maja, ogłoszonym przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w XVIIIw.
Stoi do dziś świadcząc o uporze i konsekwencji w polskiej sprawie, łącząc pokolenia Polaków.

skoki.png

z cyklu „Motocyklem do źródeł”

[CzarnyEZG]

Dzięki za okolicznościowy wpis

[consigliero]

A w obecnych granicach nie ma takiej kolumny co by ją nawiedzić ?

[matjas]

Dziękuję Atom - jesteś naprawdę Wyjątkowym Człowiekiem. Zdrowia. M

[Wegrzyn]

Dzieki za ten wpis

[ATomek]

Istota wątku i odpowiedź skąd...

Kolumna ku pokrzepieniu serc polskich...
https://polonika.pl/polonik-tygodnia...aja-w-leonpolu

W gminie leonpolskiej, w lesie, nad samą Dźwiną i tuż nad bolszewicką granicą, stoi potężna, mocno podniszczona, stara kolumna. Historja jej jest taka: 22 sierpnia roku 1791 pisze […] Jan Nikodem Łopaciński: «...umyśliłem upamiętnić tu na rubieży Rzeczpospolitej w obliczu groźnego wroga naszego — wielkie dzieło Konstytucji 3 Maja, w którem i moja pars fuit, chociaż skromna. W tym celu kazałem wymurować słup wysoki podług mego obrysu na odkrytem miejscu prawie nad samą Dźwiną, aby był zdaleka widoczny nieszczęśliwym braciom naszym za kordonem i nadzieją serca ich krzepił. W dniu 18-go praesentis odbyliśmy poświęcenie tej pamiątki […]. JWielmożny Biskup miał piękną mowę, którą wielu do łez rzewnych pobudził, osobliwie, gdy obróciwszy się na Północ, wspomniał oderwany kraj od Rzpltej i współbraci w niewoli... Na słupie umieściłem tablicę ze stosownym napisem». Nie przewidywał Jan Nikodem, że po ośmiu miesiącach «słup z napisem» będzie już pod panowaniem „groźnego wroga naszego".


Stosowna tablica białoruskiego konserwatora zabytków potwierdza jej pochodzenie, co jest szczególnie ważne. Nawet na mapie Google jest pod nazwą "Kolumna pamiątkowa konstytucji Rzeczpospolitej przyjętej 3 maja 1791"


Nie wiem, Marek o żadnej takiej opisanej w obecnej Polsce, choć każda stara kapliczka kolumnowa nie opisana daje taką możliwość. Wiele takich w pobliżu dawnych dworów jest opisane tylko jako XVIII wieczne.
Dzisiaj ustrzeliłem taką w Jędrzejniku, ale to za mało na snucie historii

Jędrzejnik.jpg