[El Czariusz]

Moje stare notatki wydają mi się ciekawsze dziś, niż były kilka lat temu....

Gdy Kazimierz Wielki skończył 18 lat, na drugim końcu świata w rodzinie biedaków urodził się założyciel dynastii Ming. Wychował się w buddyjskim klasztorze, bo tam oddali go głodujący rodzice. Potem stanął na czele chłopskiego powstania, przepędził rządzących Mongołów i został cesarzem o imieniu Hongwu.

Gdy zdobył górzysty Junnan ucięto 60 tysięcy głów, a 380 synów wrogów wykastrowano. Nikt w tym nie upatrywał szczególnego okrucieństwa: praktyka była często stosowana, a kastraci przydawali się jako niewolnicy.

Dziesięcioletniego eunucha Zheng He przydzielono do służby cesarskiego syna. U boku księcia brał udział w ekspedycjach wojskowych. Zapewne się wyróżnił, gdy ‘jego’ książę skutecznie - i krwawo - zdobywał tron.

Nowy cesarz Yongle brał rewanż na życiu: urodził się bowiem znacznie przed czasem, a jego matkę, koreańską konkubinę, zamęczono na torturach za to, że nie donosiła ciąży.

Cesarz Yongle mianował Zheng He admirałem floty. Wg chińskich kronik w ciągu 3 lat zbudowano 317 statków, w tym 62 giganty przekraczające 120 metrów długości.
Pierwsza z 7 morskich wypraw admirała Zhen He rozpoczęła się 11 lipca 1405 roku, czyli 5 lat przed bitwą pod Grunwaldem. Płynęło z nim 28 tysięcy ludzi, którzy mieli od Chin uzależnić porty, szlaki morskie i ustanowić reguły handlu.

Cesarz Yongle i eunuch Zhen He użyli metody, którą 5 wieków później zastosuje Teodor Roosevelt wysyłając w świat „Wielką Białą Flotę” aby zademonstrować potęgę Ameryki. Prezydent USA tłumaczył, że zainspirowało go afrykańskie przysłowie: „Mów cichym głosem i noś duży kij, a zajdziesz daleko".

Ściemniał, bo takiego przysłowia nikt w Afryce nie znał lecz określenie ‘dyplomacja Wielkiego Kija’ do dziś funkcjonuje.

Admirał Zhen He osiągał cel samym pokazem siły i potęgi. Żadnych roszczeń terytorialnych! Żadnych podbojów, tylko wspaniałe prezenty. Nieliczni, którzy tym argumentom nie ulegli, drogo za zuchwałość zapłacili. Przy okazji oczyszczono ocean z piratów. Jak widać u dowódcy talent organizacyjny i przywódczy są ważniejsze od specjalistycznego przygotowania. Wszak Zheng He o żegludze nie miał pojęcia.

Jego flotylle dotarły do Jawy, Sumatry, Indii, Cejlonu, cieśniny Ormuz, Zatoki Perskiej, Omanu, Jemenu, Mogadiszu i Mombasy. Od Afryki po Japonię zapanował kontrolowany porządek. Europę Chińczycy znali lecz zlekceważyli.

Przekonani, że nad wszystkimi górują nie eksterminowali, bo „W PORZĄDKU ŚWIATA leży konieczność zachowania bytów niższych aby podkreślały prestiż bytów wyższych”. Co nie znaczy, że ‘byty niższe’ można ignorować: w Nankinie powołano akademię języków obcych, gdzie uczono m.in. tybetańskiego i perskiego.

Aby mieć pod ręką „duży kij” cesarz utrzymywał milionową (!) armię. Przydały się drzewa, które kazał sadzić jego ojciec. Zbudowano 2700 okrętów wojennych w czasach gdy angielska Navy Royal liczyła ich 58. Równocześnie 230 tysięcy rzemieślników przez 15 lat budowało nowy Pekin. A w nim dzielnicę administracyjną oddzieloną od reszty miasta wysokim 15 metrowym murem wewnętrznym o długości 24 km. Młody architekt Kuai Xiang postawił pałac cesarski o wymiarach – bagatelka - 960 x 750 metrów (720 tys. m²). Kraj przecinano kanałami irygacyjnymi, a 2180 uczonych i skrybów spisywało w jednym dziele całą dostępną w Chinach wiedzę.

Encyklopedia Cesarza Yongle jest tak wielka, że zdetronizowała ją dopiero Wikipedia. Ta gigantyczna kompilacja tekstów o medycynie, rolnictwie, astronomii, geologii, technologii, historii, sztuce, literaturze i religii powstała w jednym egzemplarzu. Zgodnie z zasadą, że „kto ma wiedzę, ten ma władzę”.

W XV wieku Chiny nie miały rywali; nikt im nie dorównywał.
Ale, jeszcze niewidoczny, w stronę Państwa Środka pełzł schyłek.

Liliana Sonik.